Κυριακή, 20 Ιανουαρίου 2013

Φιλοσοφία, από τον ουρανό στη γη







Ο Σωκράτης, ίσως ο μεγαλύτερος φιλόσοφος όλου του κόσμου, γεννήθηκε και δίδαξε στην Αθήνα τον 5ο αιώνα π.Χ.
Αρχικά ασχολήθηκε με την τέχνη του πατέρα του γλύπτη Σωφρονίσκου, μάλιστα ο Παυσανίας αναφέρει πως είδε στην Ακρόπολη ένα έργο του μεγάλου φιλοσόφου, τις τρεις χάριτες.

Πολύ νωρίς όμως αφήνει τη γλυπτική τέχνη για να αφοσιωθεί στη φιλοσοφία. Δίκαια αναφέρει ο Κικέρωνας ότι ο Σωκράτης με το χάρισμα που διέθετε κατέβασε τη φιλοσοφία από τον ουρανό στη γη.
 Ο Αθηναίος σοφός δίδασκε παντού, το κοινωνικό και μορφωτικό έργο του καθώς το αισθανόταν ως αποστολή που του είχαν ορίσει οι Θεοί, για το λόγο αυτό ποτέ δεν απαιτούσε μισθό όπως οι σοφιστές.

Συζητούσε πρόθυμα με φτωχούς, πλούσιους, απλούς, μορφωμένους για κάθε ηθικό, φιλοσοφικό, θρησκευτικό ή κοινωνικό ζήτημα.
Υπήρξε ιδιαίτερα αγαπητός από νέους ευγενών οικογενειών, οι οποίοι γοητευμένοι από τη λεπτότητα και την πρωτοτυπία του πνεύματός του, τον ακολουθούσαν παντού.

Διακρίθηκε για το κάλλος της ψυχής του, την ηθική, την φιλοπατρία του.
Κατά τον Πελοποννησιακό πόλεμο, μάχεται γενναία στην Ποτίδαια, σώζοντας τη ζωή του Αλκιβιάδου ενώ στη ναυμαχία στις Αργινούσες, αντιστάθηκε στην παράνομη θανατική καταδίκη των εννέα νικητών στρατηγών, που δε μπόρεσαν να θάψουν τους νεκρούς τους εξαιτίας μίας μεγάλης τρικυμίας.
 Αργότερα παρακούοντας τους τριάντα τυράννους υπερασπίστηκε τον Σαλαμίνιο Λέοντα, που τον είχαν άδικα καταδικάσει σε θάνατο.

Καταπολέμησε θεωρίες σοφιστών που πίστευε ολέθριες, ξεσκέπασε δοκησίσοφους και φαντασμένους, γεννώντας πολλές αντιπάθειες.
Έτσι τρεις Αθηναίοι, ο πολιτικός Άνυτος, ο ποιητής Μέλητος και ο ρήτορας Λύκος, κατηγόρησαν τον Σωκράτη για ασέβεια και διαφθορά των νέων.
Ο κορυφαίος φιλόσοφος, μπορούσε να αποφύγει τη θανατική καταδίκη ζητώντας ικετευτικά χάρη, αντίθετα η απολογία του υπήρξε περήφανη και αξιοπρεπής, αντάξια ενός μεγάλου ανδρός.

Καταδικάσθηκε με μικρή πλειοψηφία να πιει το κώνειο. Αρνούμενος την πρόταση του Κρίτωνος, να δραπετεύσει και να σωθεί γιατί έτσι θα κατέστρεφε ολόκληρο το έργο του, δίνοντας το αρνητικό παράδειγμα να μη σέβονται τους νόμους και την πατρίδα.






Ήπιε γαλήνια το δηλητήριο, αφού συζήτησε με τους μαθητές του για την αθανασία της ψυχής.
Ο Σωκράτης δεν έγραψε ούτε μία λέξη από τους λόγους του, αντίθετα τις υπέροχες λεπτομέρειες, τις βρίσκουμε στα έργα του Πλάτωνος (Απολογία, Κρίτωνα, Φαίδωνα) που υπήρξε μαθητής του αλλά και στα απομνημονεύματα του Ξενοφώντος.

Πρέσβευε ότι κανείς δεν είναι κακός από τη φύση του, ενώ το γνώθι σαυτόν υπήρξε το ηθικό του πρόσταγμα.
Με τις κατάλληλες ερωτήσεις αναγκάζει τον συνομιλητή του να φθάσει ο ίδιος στην αλήθεια που κρύβεται μέσα του.
Γεννιέται τότε η περιώνυμη μαιευτική μέθοδος, μιμούμενος σε αυτή τη μαία μητέρα του Φαιναρέτη. Επιστημονικά ονομάζεται επαγωγή, γιατί ξεκινά από παραδείγματα καθημερινού βίου φθάνοντας στις γενικές ιδέες και έννοιες που βρίσκουμε μέσα από ορισμούς.
Προσπαθεί στο πρώτο μέρος του διαλόγου να αναγκάσει τους ανθρώπους να κατανοήσουν την άγνοια τους ζητώντας στη συνέχεια να λάβουν την πραγματική γνώση.
Μπερδεύει τους συνομιλητές του, οι οποίοι ανίκανοι πλέον πέφτουν σε αντιφάσεις χαρακτηρίζοντας τη Σωκρατική ειρωνεία.

Εν οίδα ότι ουδέν οίδα, συνήθιζε να λέει χαρακτηρίζοντας την προσωπικότητά ενός σοφού, με τεράστια μετριοφροσύνη.
Είχε φθάσει στην έννοια του ενός Θεού, που ταύτισε με το υπέρτατο αγαθό.
Στον Σωκράτη έχουν τις βάσεις τους, η πλατωνική φιλοσοφία κι ο Αριστοτέλης, οι λεγόμενοι φιλόσοφοι των σωκρατικών σχολών.

Μα περισσότερο από τη σοφία του καταυγάζει ολόκληρο το ανθρώπινο γένος, το υπέροχο μεγαλείο της ψυχής του.
Αν είναι ανάγκη να αδικώ ή να με αδικούν είπε, θα προτιμήσω να με αδικούν παρά να αδικώ.
Υπέροχα, μοναδικά λόγια που τόσο προσιδιάζουν  στη διδασκαλία Του Χριστού.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου